Wiadomość

W Polsce, podobnie jak w innych państwach, funkcjonuje  wiele różnych form organizacyjno-prawnych przedsiębiorstw.

Zakładając przedsiębiorstwo, należy podjąć decyzję, która z form będzie najodpowiedniejsza dla realizacji jego celów.

Najogólniej podział przedsiębiorców ze względu na formę organizacyjno-prawną wygląda następująco:

 

- przedsiębiorstwa, których działalność reguluje prawo cywilne:

  • indywidualna działalność gospodarcza
  • spółka cywilna

- spółki prawa handlowego, spółki osobowe:

  • spółka jawna
  • spółka partnerska
  • spółka komandytowa
  • spółka komandytowo-akcyjna

- spółki kapitałowe

  • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
  • spółka akcyjna 

Stopień trudności  uruchomienia i prowadzenia firmy może być bardzo różny. Najprościej, najtaniej i najszybciej zakłada się małą firmę jednoosobową. Dużo większym wyzwaniem jest założenie np. spółki akcyjnej. Wymaga ono ogromnych nakładów czasu i pieniędzy na przygotowanie wszystkich wymaganych dokumentów, rejestrację spółki w sądzie, przygotowanie emisji akcji itd.

Wybór określonej formy prawnej przedsiębiorstwa pociąga za sobą określone decyzje dotyczące sposobów opodatkowania działalności, stosowania mniej lub bardziej skomplikowanej formy księgowości czy konieczności ujawniania danych dotyczących firmy.

Indywidualna działalność gospodarcza

Przedsiębiorstwo takie jest prowadzone i reprezentowane przez właściciela i to on jest wyłącznym właścicielem całego zysku firmy. Odpowiada on jednak również, jako jedyny, za wszystkie zobowiązania swojej firmy. Zobowiązania te mogą być pokrywane również z majątku osobistego właściciela. Przedsiębiorstwo tego typu bardzo łatwo założyć i zlikwidować. Jest to forma odpowiednia dla małych przedsiębiorstw, które nie wymagają dużych inwestycji. Założenie tego typu firmy jest bardzo proste, teoretycznie wymaga wypełnienia jednego formularza oraz złożenia go w urzędzie gminy. Żeby jednak faktycznie działać trzeba jeszcze złożyć odpowiednie oświadczenia w ZUS i właściwym urzędzie skarbowym.

Spółka cywilna

Spółka cywilna to najstarsza znana forma spółki, powstaje ona na podstawie umowy między małą liczbą wspólników, którzy wnoszą do spółki jakiś kapitał lub wkład niepieniężny, np. pomieszczenie biurowe, działkę pod budowę, swój własny opatentowany wynalazek lub po prostu pomysł. Taki wkład rzeczowy nazywamy aportem. Wszyscy wspólnicy mają równe prawo do podejmowania decyzji i reprezentowania spółki na zewnątrz, czyli np. podpisywania umów w jej imieniu. Wszyscy też mają takie samo prawo do zysków i odpowiadają swoim osobistym majątkiem za zobowiązania przedsiębiorstwa.

Spółka cywilna nie jest podmiotem prawa, są nimi natomiast poszczególni wspólnicy. Każdy z nich ma swój własny odrębny wpis do ewidencji działalności gospodarczej.

W Polsce obowiązuje kilka form opodatkowania przedsiębiorstw, które uzależnione są od rozmiaru firmy, wielkości obrotów, rodzaju prowadzonej działalności. Niektóre  z przedsiębiorstw  są zobowiązane do prowadzenia pełnej rachunkowości (firmy duże),  ale przedsiębiorstwa prowadzone przez osoby fizyczne mają możliwość wyboru.

Osoby fizyczne mogą być opodatkowane na podstawie dwóch ustaw:

  1. Ustawę o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z dnia 20 listopada 1998r.
  2. Ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych z dn. 26 lipca 1991.

W ramach tych ustaw możemy wyróżnić cztery formy opodatkowania  - dwie ryczałtowe:  karta podatkowa i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz dwie na zasadach ogólnych – według skali podatkowej (podatek progresywny) oraz według stawki 19% (podatek liniowy).

Należy pamiętać, że przy rozliczaniu wg skali podatkowej można skorzystać z wielu tytułów do obniżenia płaconego podatku – wspólne rozliczenie z małżonkiem, różne ulgi podatkowe itd.  Nie ma tych możliwości w przypadku zastosowania podatku liniowego.

Karta podatkowa jest najprostszym sposobem odprowadzania podatku. Nie wymaga prowadzenia ksiąg, a rachunki wystawia się tylko na żądanie klienta. Kwota tego podatku podawana jest w rozporządzeniu naczelnika urzędu skarbowego i w danym roku ma określoną z góry wysokość.

Zryczałtowany podatek dochodowy obliczany jest według stawek procentowych od osiąganego przychodu. Podstawa do wyliczenia są  zapisy ewidencji przychodów, którą podatnik jest zobowiązany prowadzić. Oprócz osób fizycznych i spółek cywilnych mogą korzystać z tej formy opodatkowania także spółki jawne, które działają według prawa handlowego.

Wybierając ryczałt firma zapłaci podatek niezależnie od tego czy wypracuje zyski czy nie. Z drugiej strony, jeżeli działalność będzie przynosiła duże zyski to podatek, wynikający z ryczałtu będzie znacznie niższy od kwoty, jaką firma zapłaciłaby rozliczając się na zasadach ogólnych.

W przypadku podatków zryczałtowanych możliwość pomniejszenia podatku jest bardzo mocno ograniczona. Praktycznie nie korzysta się z ulg podatkowych.

Opodatkowanie na zasadach ogólnych to podstawowa forma opodatkowania osób fizycznych. Zgodnie z zapisami ustawy z dn. 26.07.1991 r podstawą opodatkowania jest dochód – czyli różnica między przychodami i kosztami podatkowymi. Dochód ten pomniejsza się o składki na ubezpieczenie społeczne własne oraz osób współpracujących z podatnikiem o ile nie zostały one wcześniej zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Następnie obliczany jest podatek według obowiązującej na dany rok skali podatkowej (podatek progresywny).

Możliwe jest również płacenie podatku według  jednej,  dziewiętnastoprocentowej stawki, po złożeniu w odpowiednim terminie  oświadczenia w urzędzie skarbowym (podatek liniowy).

Rozliczanie podatku na zasadach ogólnych pozwala na pełną kontrolę sytuacji finansowej w firmie, daje możliwość rozliczenia strat z lat ubiegłych  w 5 kolejnych latach, pozwala na własny plan kont dostosowany do specyfiki firmy, daje możliwość zwolnień i odliczeń od podatku. Ponadto podatek płacony jest dopiero wtedy, gdy firma wypracuje zysk.

W przypadku wyboru podatku liniowego firma może skorzystać finansowo na 19% stawce wtedy, gdy osiąga wysokie dochody.  Zaletą też jest uproszczona formuła jego naliczania w roku podatkowym. Miesięczna zaliczka to 1/12 podatku naliczonego 19% stawką w roku poprzednim z prowadzenia pozarolniczej działalności  gospodarczej.

Podatnik liniowy traci jednak wiele tytułów do obniżenia podatku należnego, przysługujących w przypadku podatku progresywnego.  Są to np. wspólne rozliczenie małżonków, preferencje dla samotnych rodziców, zwolnienia przysługujące w specjalnych strefach ekonomicznych i  inne ulgi  podatkowe.

Wadą rozliczenia podatku na zasadach ogólnych jest duży stopień komplikacji rozliczeń z fiskusem, a co za tym idzie duży koszt prowadzenia ksiąg.

W zależności od formy prawnej przedsiębiorstwa oraz wyboru (o ile jest możliwy) odpowiedniego sposobu rozliczania podatku kwota, która odprowadzana jest do urzędu skarbowego przy tym samym dochodzie może być bardzo różna. Dlatego zarówno rozpoczynając działalność jak również podczas jej prowadzenia warto przeliczyć co się najbardziej opłaca.

AK