Wiadomość

Pełnomocnictwo substytucyjneSubstytucja to inaczej podstawienie – w prawie, pojęcie to oznacza ustanowienie przez pełnomocnika dalszych pełnomocników dla mocodawcy. Taki dalszy pełnomocnik określany jest mianem substytuta. Substytuci zawsze działają bezpośrednio w imieniu mocodawcy i ich pozycja prawna jest taka sama jak pełnomocników bezpośrednio ustanawianych przez mocodawcę (pełnomocników głównych). Substytut staje się przedstawicielem mocodawcy (działa w jego imieniu i wywołuje bezpośrednie skutki w sferze prawnej mocodawcy) w zakresie nie szerszym niż pełnomocnictwo główne.

 

W sytuacji działania bez umocowania bądź z przekroczeniem zakresu umocowania, mamy do czynienia z tzw. rzekomym substytutem i wówczas stosujemy przepisy o rzekomym (fałszywym) pełnomocniku. Zgodnie z art. 106 k.c. pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników, ale tylko w ściśle określonych przypadkach. Ograniczenia ustanawiania substytutów wynikają z faktu, że pełnomocnictwo opiera się na zaufaniu mocodawcy do pełnomocnika, który co do zasady powinien działać osobiście. Okoliczności, w których ustanowienie substytuta jest dopuszczalne, to sytuacje, gdy umocowanie takie wynika:

  • z treści pełnomocnictwa (nie ma generalnego domniemania przemawiającego za udzieleniem pełnomocnikowi kompetencji do ustanawiania dalszych pełnomocników);
  • z ustawy (przykładem jest pełnomocnictwo procesowe, które zgodnie z art. 91 pkt. 3 k.p.c., z mocy samego prawa obejmuje udzielanie dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu);
  • ze stosunku prawnego, będącego podstawą pełnomocnictwa (np. z umowy o dzieło, umowy agencyjnej, umowy zlecenia).

Ustanowienie dalszego pełnomocnictwa z pominięciem dyspozycji ustawowej jest nieważne. W przypadku wygaśnięcia pełnomocnictwa wygasa jednocześnie udzielona substytucja. Substytucja jest możliwa także w przypadku ustanowienia pełnomocnika przez prokurenta. Różnica polega na tym, że prokurent musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych, a dalsze pełnomocnictwo powinno określać do jakiego rodzaju czynności pełnomocnik zostaje upoważniony, tzw. pełnomocnictwo szczególne (art. 109 ze znaczkiem 6 k.c.). Do substytutów ustanowionych przez prokurenta stosuje się przepisy ogólne o przedstawicielstwie, zawarte w art. 95 i nast. k.c.).

Bibliografia:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks Cywilny (Dz.U.1964.43.296).
  2. Ustawa z dnia 17 listopada 1986 roku Kodeks Postępowania Cywilnego (Dz.U.1964.43.296).
  3. A. Bierc, Zarys prawa prywatnego. Część ogólna, Warszawa 2012.
  4. Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2009.

WR

Zobacz również