Wiadomość

m czym adwokat rozni sie od radcy prawnegoW chwili obecnej wiele osób korzysta z pomocy adwokatów i radców prawnych. Niestety też wciąż wiele osób nie wiem czym różnią się te dwie profesje. Często radcę prawnego traktuje się jako osobę, która nie bierze udziału w postępowaniach sądowych. Obecnie natomiast uprawnienia adwokatów i radców prawnych praktycznie się pokrywają. Radca prawny może prowadzić sprawy majątkowe, rodzinne oraz ubezpieczeniowe.

Artykuł powstał przy współpracy z warszawskim adwokatem Janem Przemysławem Kopko.

Czym zajmuje się radca prawny?

Radca prawny to zawód stosunkowo młody. Powstał dopiero w latach 60. XX wieku i na początku miał na celu jedynie obsługę prawną przedsiębiorstw  i to w ograniczonym zakresie. Nie był to wówczas wolny zawód, a radca pracował w zatrudnieniu przez przedsiębiorstwo. Z biegiem czasu jednak jego uprawnienia zaczęły coraz bardziej przypominać te adwokackie. Zakres spraw, którymi może zajmować się radca ulega cały czas powiększeniu. W chwili obecnej z praktyki administracyjno-handlowej przekształcił się w reprezentanta w zasadzie każdego rodzaju postępowań. Może zająć się sprawami z zakresu sądu administracyjnego, rodzinnego czy cywilnego. W dziedzinie adwokatów pozostawały  natomiast do niedawna (lipiec 2015 roku) sprawy karne i karnoskarbowe. Poza Polską nigdzie w Europie nie występuje taki dualizm zawodów prawniczych, więc coraz częściej pojawiają się głosy odnośnie jego zniesienia. Radca mógłby więc prowadzić także sprawy karne, zwłaszcza że już dziś może występować jako pełnomocnik jednej ze stron.

Jaką pomoc oferuje radca prawny?

Istnieje jeszcze jedna różnica pomiędzy adwokatami i radcami prawnymi. Radcowie mogą być bowiem zatrudnienie na zasadach umowy i pracę, dlatego panuje niekiedy przekonanie, że jest to zawód zarezerwowany dla przedsiębiorców. Tymczasem radcy prawni bardzo często występują przed sądem. Zgodnie z ustawą mogą oni zajmować się także udzielaniem porad prawnych, sporządzaniem opinii prawnych, opracowywaniem projektów prawnych praz występowaniem przed urzędami sądami różnego rodzaju. Mogą świadczyć usługi w zakresie niemalże wszystkich kodeksów - cywilnego, pracy ubezpieczeń społecznych czy rodzinnego. Oznacza to, iż radca prawny sprawdzi się w przypadku spraw rozwodowych, dotyczących podziału majątku, opieki nad dziećmi czy ustaleniem alimentów. Radca prawny ma również prawo udzielenia porady prawnej i reprezentowania jednej ze stron podczas spraw spadkowych i dotyczących darowizn, odszkodowań, ubezpieczeń czy roszczeń wobec pracodawcy. Może podjąć również trwałą współpracę z przedsiębiorstwem na zasadach zatrudnienia o umowę o pracę. Wielu jednak w chwili obecnej decyduje się na otworzenie własnej kancelarii, w których obsługują nie tylko firmy, ale i osoby fizyczne. Dodatkowo radca prawny, podobnie jak adwokat może zostać ustanowiony z tzw. urzędu w przypadku wszelkich spraw z zakresu jego obowiązków.

Radca i adwokat

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że radca prawny może udzielać pomocy także osobom prywatnym. Często mylony jest on także z doradcą prawnym. Podobna jest jednak jedynie nazwa. Radca prawny to wolny zawód, osoba go wykonująca nie może więc podlegać żadnym naciskom, dodatkowo powinien ukończyć odpowiednie studia i aplikację. Gwarancją tego jest zrzeszenie we właściwym samorządzie zawodowym. Okręgowe Izby Radców Prawnych oraz Krajowa Izba Radców Prawnych dbają o najwyższy poziom świadczonych przez radców prawnych usług. Zajmują się m.in. organizowanie obowiązkowych egzaminów na trwającą trzy lata aplikacje, a także szkoleń i egzaminów zawodowych. Radca prawny zaczyna swoją praktykę wyposażony w wiedzę zarówno teoretyczną, jak i praktyczną. Z kolei doradca prawny to osoba, która ukończyła studia prawnicze i legitymuje się tytułem licencjata lub magistra, ale nie ukończyła aplikacji bądź nie zdała stosownego egzaminu końcowego. Praca doradców polega zwykle na prowadzeniu biur zajmujących się tworzeniem pism procesowych lub udzielaniem porad. Radca prawny z czasem może uzyskać także uprawnienia nadzorcy sądowego lub syndyka.

Czym różnią się te dwie profesje?

Do niedawna radcy prawni nie mogli występować jako obrońcy w sprawach karnych i karnoskarbowych. Ta rola była zarezerwowana jedynie dla adwokatów. Do roku 2007 radcy nie uczestniczyli również jako obrońcy w sprawach rodzinnych (np. rozwód, przyznanie opieki nad dzieckiem, podział majątku). Radcy mogą pozostawać zatrudnieni w ramach umowy o pracę, a adwokaci swój zawód wykonują tylko w formie indywidualnej działalności gospodarczej lub jako wspólnicy spółki. Z tego wynika, iż z adwokatem można zawrzeć tylko i wyłączenie umowę cywilnoprawną, a z radcą także umowę o pracę. Od lipca 2015 roku na mocy nowej ustaw radcy prawni mogą występować jako obrońcy w procesach karnych. Nie zawsze jest to jednak możliwe. Aby radca pełnił rolę obrońcy nie może w tym samym momencie pozostawać w stosunku pracy. Nie dotyczy to jedynie pracowników  naukowych. Prawo to dotyczy więc jedynie te osoby, które swój zawód wykonują prowadząc własne kancelarie radców prawnych lub w spółce radców (bądź spółce adwokacko-radcowskiej).